Novosti



GROZNICA ZAPADNOG NILA-AKTUELNA EPIDEMIOLOŠKA SITUACIJA U AP VOJVODINI I MERE PREVENCIJE

04.11.2016

Na teritoriji AP Vojvodine tokom 2016 godine registrovano je  osam slučajeva groznice zapadnog Nila kod ljudi i to tri sa teritorije Južnobačkog, jedan sa teritorije Sremskog i četiri sa teritorije Južnobanatskogokruga (od kojih je jedan sa smrtnim ishodom). Svi prijavljeni slučajevi su hospitalizovani i imali su neuroinvazivnu formu bolesti (meningitis i/ili meningoencefalitis). Uzorci seruma i/ili likvora sa teritorije Južnobačkog okruga su prosleđeni Centru za virusologiju IZJZV u cilju laboratorijske potvrde a zatim i referentnoj laboratoriji Instituta za virusologiju, vakcine i serume Torlak, Beograd. Nakon sprovedenih virusoloških analiza, potvrđena su specifična antitela na virus groznice Zapadnog Nila u serumu i likvoru.

 Više o Groznici zapadnog Nila i merama prevencije:

         Tokom poslednje decenije došlo do naglog porasta broja obolelih od groznice zapadnog Nila a u nekim evropskim zemljama, groznica zapadnog Nila je postala odomaćena.

 Koji su simptomi groznice zapadnog Nila?

      Simptomi groznice zapadnog Nila nastaju tri do 14 dana nakon uboda zaraženog komarca. Period inkubacije duži je kod osoba sa oslabljenim imunitetom. Kod oko 80% inficiranih osoba bolest protiče bez ikakvih simptoma. Oko 20% zaraženih osoba ima blagu kliničku sliku u vidu groznice, glavobolje, mučnine, povraćanja, što ponekad može da bude praćeno otokom limfnih žlezda ili pojavom osipa na koži grudi, leđa ili stomaka. Obično pomenuti simptomi prolaze u roku od par dana, mada su zabeleženi slučajevi kada je oboljenje trajalo i više nedelja. Kod jednog obolelog na 150 inficiranih dolazi do razvoja teške kliničke slikesa upalom mozga i/ili moždanica, odnosno neuroinvazivnog oblika bolesti. Simptomi su povišena telesna temperatura, glavobolja, povraćanje, neurološki ispadi,gubitak ili pomućenje svesti i dr.

 Ko je u riziku da dobije teži oblik groznice zapadnog Nila?

       Teške forme se najčešće javljaju kod osoba najstarije životne dobi, kao i kod osoba sa hroničnim poremećajima zdravlja koji dovode do slabljenja otpornosti. Prisutna hronična oboljenja, kao što su imunosupresija, dijabetes i oboljenja kardiovaskularnog sistema, mogu da budu nezavisni faktori rizika za pojavu težeg oblika bolesti.

 Kako se prenosi groznica zapadnog Nila?

Primarni rezervoar za virus groznice zapadnog Nila su ptice. Osnovni način prenosa ovog virusa je ubod zaraženog komarca. Komarci koji prenose infekciju pripadaju rodovima Culex, Aedes i Anopheles  (ima ih u zemljama sa umereno kontinentalnom klimom pa i kod nas). Virus se ne prenosi među ljudima putem kontakta. U retkim slučajevima, virus može da se prenese putem transfuzije zaražene krvi, transplantacijom organa i sa majke na dete (transplacentarno i tokom dojenja). Rizik od zaražavanja putem medicinskih procedura, uključujući transfuziju krvi i transplantaciju organa, je jako nizak. Rizik od lokalne transmisije virusa na humanu populaciju zavisi od istovremenog prisustva virusa, kompetentnog domaćina i vektora, kao i osetljivih domaćina u ljudskoj populaciji. Najveći rizik je u onim zemljama/delovima zemlje koji se nalaze na glavnim migratornim putanjama ptica. Komarci nakon što se nahrane krvlju inficirane ptice postaju zarazni nakon 10-14 dana, ostaju zarazni doživotno, i mogu da prenesu infekciju na druge ptice ili sisare. Ljudi, konji i drugi sisari su prelazni, slučajni, domaćini. Do infekcije dolazi isključivo ubodom zaraženog komarca. Međutim, kod ljudi, konja i drugih sisara nivo virusa u krvi nije visok, te nisu pogodni za dalje prenošenje infekcije, odnosno za zaražavanje novih komaraca. Takođe, virus se ne širi direktno sa osobe na osobu, već isključivo preko zaraženog komarca. Time je onemogućena pojava većeg broja obolelih pogotovu ako je prethodnih godina “tiho prokužen”  veći broj stanovnika.

 U kom periodu godine se najčešće javlja groznica zapadnog Nila?

 Bolest se javlja u toplim mesecima, u periodu aktivnosti vektora (komaraca), koji traje od maja do oktobra/novembra pa porastom spoljnje temperature raste verovatnoća od pojave bolesti. Intenzivnom razmnožavanju i širenju komaraca pogoduju faktori sredine – visoke temperature spoljne sredine, odgovarajuća vlažnost vazduha,  količina i učestalost padavina, poplave, ali i ljudski faktor, odnosno aktivnosti čoveka kao što je navodnjavanje i globalno zagrevanje.

Kakava je epidemiološka situacija groznice zapadnog Nila u AP Vojvodini?

Na teritoriji Pokrajine, prvi slučajevi groznice zapadnog Nila su registrovani tokom leta 2012. godine, kada je prijavljeno ukupno 16 obolelih osoba, od kojih četiri sa smrtnim ishodom. Značajan porast obolelih i umrlih od groznice zapadnog Nila  je registrovan 2013. godine kada je obolelo 90 a umrlo 12 pacijenata.  Pad incidencije groznice zapadnog Nila nastupa u 2014. godini kada je obolelo 23 a umrla tri pacijenata. U 2015. godini ovo oboljenje je prijavljeno kod devet osoba, a kod jednog bolesnika je uzrokovalo smrtni ishod. Do sada su oboleli od groznice zapadnog Nila registrovani u svim okruzima AP Vojvodine, ali je najveći broj obolelih sa područja Južnobanatskog okruga, a zatim Sremskog i Južnobačkog okruga.

U ovoj godini zaključno sa 11 avugustom 2016., registrovana su dva slučaja GZN od kojih jedan sa smrtnim ishodom sa teritorije Južnog Banata. Još nekoliko slučajeva sumnji na groznicu zapadnog Nila su u postupku laboratorijskog ispitivanja u referentnoj laboratoriji.

Kakva je procedura u slučaju sumnje na groznicu zapadnog Nila?

Institut za javno zdravlje Vojvodine je osposobljen za laboratorijsko ispitivanje u slučaju sumnje na neuroinvazivni oblik groznice zapadnog Nila. Potrebno je da se pacijent javi svom lekaru koji će ga uputiti infektologu (Klinika za infektivne bolesti KCV) koji postavlja sumnju na ovu bolest i indikuje vađenje krvi i dostavljanje uzorka Centru za virusologiju Instituta za javno zdravlje Vojvodine. Kod upale mozga i/ili moždanica, dostavlja se i pacijentov uzorak likvora na ispitivanje.

Kakva je prognoza groznice zapadnog Nila?

Prognoza bolesti je relativno povoljna. Smrtni slučajevi se javljaju retko, po pravilu kod starih osoba i osoba sa hroničnim poremećajima zdravlja, a znatno ređe kod dece i odraslih. Smrtnost od ove bolesti se penje do 14% i raste sa uzrastom obolele osobe i prisustvom hroničnih bolesti.

Koje su mere prevencije groznice zapadnog Nila?

Mere prevencije ove bolesti su usmerene na:

  • Edukaciju odnosno informisanje stanovništva o načinima prenošenja uzročnika groznice zapadnog Nila
  • Uništavanje komaraca zaprašivanjem u spoljnjoj sredini
  • Redukciju broja komaraca (dezinsekcija), koristiti repelente (sredstva koja se nanose na kožu i odbijaju komarce), mreže na prozorima, kao i sredstva koja svojim mirisom ili na drugi način sprečavaju boravak komaraca u zatvorenim prostorijama. Posebno je važno zaštititi se u periodu najveće aktivnosti komaraca (sumrak, veče i zora). Tokom boravka na otvorenom u periodu aktivnosti komaraca i pored upotrebe repelenata, savetuje se nošenje dugih rukava i nogavica. Iz okoline stana ukloniti sve posude sa vodom ili druge predmete (odbačene gume, kante, burad, žardinjere i sl.) u kojima se može zadržavati voda, a koji služe kao staništa komaraca. Za letovanje, ukoliko je moguće saznati, birati mesta u kojima se vrši tretman komaraca (sa zemlje i iz vazduha).

 Da li postoji vakcina ili specifično lečenje za groznicu zapadnog Nila?

 Kada su u pitanju specifične mere prevencije treba naglasiti da vakcina protiv groznice Zapadnog Nila za primenu kod ljudi ne postoji, ali su ispitivanja u toku.  Ne postoji specifični lek već se primenjuje simptomatska terapija i lečenje pridruženih bolesti i stanja.

 Prim mr sci med Snežana Medić, spec. Epidemiolog


Centar za kontrolu i prevenciju bolesti

Institut za javno zdravlje Vojvodine

«

Aktuelnosti/Novosti

Pretraga


Arhiva


Podelite informaciju